Adriatyckie wiatry

Cała wschodnia część Adriatyku obfituje w lokalne zmiany pogodowe, a wiatry zajmuja pierwsze miejsce w odniesieniu do żeglugi. Od czasów starożytnych odczytywania znaków natury jest podstawa życia na morzu. W związku z tym pytanie miejscowego rybaka o możliwe warunki pogodowe wieczorem nie bedzie źle odebrane. Podstawa róży wiatrów Adriatyku jest Jugo (południowo-wschodni wiatr), Bura/Bora (wiatr północno-wschodni), Maestral/Mistral (wiatr północno-wschodni), Sirocco (wiatr południowy), Tramuntana (północny wiatr), Levanter i wschodni wiatr. Szczególną uwagę należy zwrócić na Bure i Jugo. Naszym celem jest przedstawienie wiatrów Adriatyku i uczynienie ich łatwiej rozpoznawalnymi, przede wszystkim by skorzystać z ich energii oraz odpowiednio szybko na nie zareagować i dotrzeć bezpiecznie do przystani.

Bura – zimny wiatr adriatycki

Bura, jako zimny wietr, opada pionowo ze zbocz nadbrzeżnych gór, kierujac sie ku morzu. Tym samym tworzy chmury pyłu, które ograniczają widoczność. Nadejście bury poprzedzane jest "czapa" chmur, które wygladają, jakby ˝złapały˝ wysokie szczyty gór – Velebit w północnej części Adriatyku oraz Mosor i Biokovo w południowej. Bora rzadko wieje dłużej niż trzy dni. Gdy jest pochodzenia miejscowego, ˝rozwieje˝ się w mniej niż jeden dzień. Ponieważ niesie ze soba zimne i ciężki powietrze, ujście do morza znajduje w górskich żlebach i miedzy pasmami gór. Bura wieje w porywach i dlatego może pojawić sie nieoczekiwanie i być bardzo poważna w skutkach. W niektórych obszarach bura jest silniejsza niż w innych.

Te miejsca to Zatoka Triestańska, kanał Velebit (znany z bury w Senju), kanał Vinodolski, Zatoka Novigradu, obszary wokół Sibenika, Split (w szczególności Vrulja pobliżu Omisa), Makarska - niziny Biokovo, Zatoka Zuljan na półwyspie Pelješac, ujście rzeki Neretwy, Ztoka Risan. Obszary, w których wystepuja jedne z najłagodniejszych wiatrów bura, to wybrzeże Istrii, południowy obszar rozciągający się w kierunku Trogiru Biokovo, od wybrzeża Poljice do Dugiego Ratu, a także wybrzeże Czarnogóry. W skrócie, jeżeli przybrzeżne szczyty są niższe niż 600 metrów lub oddalone o wiecej niż 4 km od wybrzeża, w tych miejsach wystepuja najłagodniejsze wiatry Bura.

Jugo – ciepły wiatr adriatycki

Jugo to wiatr południowo-wschodni. Wieje nad całym Adriatykiem, gdy cyklon rozwija się w obszarze Adriatyku, przynoszac chmur, deszcz i spadek ciśnienia powietrza. Rozwija się powoli i może być zauważony zazwyczaj dwa lub trzy dni wcześniej. Jugo trwa zwykle dłużej niż bura - pięć do siedmiu dni, a w zimie nawet dłużej.

Istnieje możliwość wystapienia tzw. suchego Jugo, kiedy wieje przez kilka dni, nie przynosząc deszczu. W przeciwieństwie do Bury, Jugo jest stałym wiatrem, który stopniowo rośnie w siłę.

Mistral

Mistral jest "łaskawym", przyjaznym wiatrem, oczekiwanym przez żeglarzy i wszystkich tych, którzy chca cieszyć się letnim sezonem w jego bryzie. Mistral jest codziennym wiatrem wiejącym z północnego zachodu, tworzacym sie przez różnice temperatur między lądem a morzem. Jest on dość częsty w okresie od wiosny do jesieni, a najsilniejszy mistral wystepuje w lipcu i sierpniu.

Zwykle zaczyna wiać około 9 lub 10 rano, osiągajac największą siłę w godzinach popołudniowych i znika o zachodzie słońca. Mistral jest na ogół słabszy w północnej cześci Adriatyku niż w cześci południowej.

Tramuntana

Tramuntana jest klasyczna nazwa dla północnego wiatru. Słowo to pochodzi od łacińskiego Vertus transmontanus - wiatr wiejący przez góry. Ta nazwa jest powszechnie stosowana na całym Morzu Śródziemnym. Jest to zimny wiatr o umiarkowanej sile, (czasami wystepuja silne podmuchy), które zazwyczaj tworzy się w dobrej pogody. Jego pojawienie sie zapowiada ładną pogodę.

Lewanter

Lewanter dotyczy wschodniego wiatru. Nazwa pochodzi od włoskiego levante, co oznacza wschód, które ewoluowało z łacińskiego levare: podnieść. Zazwyczaj jest to umiarkowany wiatr (rzadko silny), niosący chmury, wilgoć i opady atmosferyczne.

Ostro

Ostro to powszechna nazwa południowego wiatru, wywodzaca się od łacińskiego auster, tzn. południe. Jest on opisywany jako ciepły i wilgotny wiatru, który zazwyczaj nie trwa długo, ale może osiągnąć znaczną siłę.

Libeccio

Libeccio to południowo-zachodni adriatycki wiatr opisywany zarówno jako lebic i garbin. Zwykle jest to suchy i ciepły wiatr, który wznosi się na całym Adriatyku po Jugo, kiedy śródziemny cyklon przybywających z morza dociera do zachodnich i centralnych wybrzeży Chorwacji. Zwykle nie trwa długo, ale może powodować gwałtowne szkwały (lebicada). Jest to szczególnie niebezpieczne ze względu fale powstajace na powierzchni morza w płytkich zatokach, które są otwarte na południowym zachodzie. Garbin, Grbin, Garbinada (od arabskiego Gharbi) jest bardzo silnym, nagłym i krótkotrwałym południowo-zachodnim wiatrem. W przypadku piaszczystych lub żwirowych plaż może powodować wody błotniste.